هیرسوتیسم (Hirsutism) یا همان نابجا رویش مو که موجب رشد نابجا و بیش از حد مو در زنان میشود. قطعاً سوالاتی در این خصوص دارید از جمله اینکه هیرسوتیسم چیست؟ درمان قطعی هیرسوتیسم چگونه است؟ آیا به تازگی موهای زائد ضخیمی را در مناطقی از صورت و بدن خود مشاهده می کنید که قبلا وجود نداشتند؟ باید بگوییم این تار موهای ضمخت می توانند نشان از یک بیماری به نام هیرسوتیسم یا پرمویی باشند. در این مقاله سعی داریم به معرفی این بیماری، دلایل ایجاد آن، درمان قطعی و راههای پیشگیری از آن بپردازیم؛ با ما همراه باشید.
هیرسوتیسم چیست؟
هیرسوتیسم (مردمویی) به رشد بیش از حد موهای ضخیم در زنان با الگوی مردانه گفته می شود، که معمولا در نواحی مانند لب بالا، چانه و سینه ایجاد می شود. این عارضه زمانی رخ می دهد که سطح هورمون مردانه، مانند آندروژن در بدن زنان افزایش پیدا کند و باعث افزایش حساسیت فولیکولهای مو به این هورمونها شده و موجب رشد غیر ارادی موها می شود.
خدمات درمان هیرسوتیسم یا پرمویی زنانه
اگر به دنبال راهی برای درمان قطعی هیرسوتیسم هستید، ما در کلینیک پوست و مو و زیبایی دکتر میراحد موسوی منتظرتان هستیم.
دلایل هیرسوتیسم
همانطور که اشاره کردیم اصلیترین علت هیرسوتیسم (نابجارویش مو) تولید بیش از حد هورمون آندروژن است. در ادامه به اختلالاتی که در آن هورمون آندروژن افزایش پیدا میکند و باعث هیرسوتیسم میشود، اشاره میکنیم:
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
سندرم تخمدان پلیکیستیک شایعترین علت هیرسوتیسم است. در PCOS، تخمدانها مقادیر بالاتری از آندروژنها را تولید می کنند که منجر به رشد موهای زائد، بینظمی قاعدگی، آکنه و سایر علائم می شود.
- هیرسوتیسم ایدیوپاتیک
در هیرسوتیسم ایدیوپاتیک، زن دورههای قاعدگیاش منظم است، اما همچنان با مشکل افزایش موهای زائد ضخیم رو به رو است. هیرسوتیسم ایدیوپاتیک را می توان نوع خفیف هیرسوتیسم دانست.
- ژنتیک
ژنتیک میتواند میزان حساسیت فولیکولهای مو به آندروژنها، را تعیین کند و باعث بروز این عارضه شود. اگر در خانوادهتان کسانی وجود دارند که به هیرسوتیسم مبتلا هستند، احتمال ابتلای شما نیز بیشتر است.
- سندرم کوشینگ
زمانی که بدن در معرض سطح بالایی از هورمون کورتیزول قرار گیرد، می تواند غدد فوق کلیوی را تحریک کند تا آندروژنهای بیشتری تولید کنند. هیرسوتیسم در زنان مبتلا به سندرم کوشینگ به صورت رشد موهای ضخیم و تیره در مناطقی که معمولا در مردان مو وجود دارد مانند صورت، گردن و سینه رشد می کند.
- یائسگی
زمانی که زنان هنوز به دوران یائسگی ورود نکردهاند، تخمدانها به طور عمده هورمونهای زنانه یعنی استروژن و پروژسترون را تولید می کنند. این هورمونها به حفظ ویژگیهای زنانه و همچنین کنترل اثرات هورمونهای مردانه کمک می کنند. پس از یائسگی، سطح استروژن کاهش پیدا می کند و تولید هورمونهای مردانه همچنان ادامه می یابد و باعث بر هم خوردن تعادل هورمونی می شود و در نتیجه، اثرات هورمونهای مردانه بیشتر می شود و می تواند منجر به هیرسوتیسم شود.
- هایپرپلازی مادرزادی آدرنال
غدد فوق کلیوی مسئول تولید هورمونهای مهمی مانند کورتیزول، آلدوسترون و آندروژنها هستند. نقص آنزیمی در هایپرپلازی مادرزادی آدرنال میتواند باعث نقص آنزیمی میشود و تولید آندروژنها را افزایش دهد.
- تومورها
تومورها می توانند با تولید بیش از حد آندروژنها یا با تاثیر بر عملکرد غددی که این هورمونها را تولید می کنند، باعث هیرسوتیسم شوند. برخی تومورها، به خصوص تومورهای تخمدان و غدد فوق کلیه، توانایی تولید مستقیم آندروژنهایی مانند تستوسترون را دارند.
- داروها
برخی داروها حاوی آندروژن هستند یا متابولیسم آنها در بدن به گونهای است که باعث افزایش سطح آندروژنهای فعال می شوند؛ از جمله این داروها می توان به دانازول، ریسپریدون و پردنیزولون اشاره کرد.
هیرسوتیسم ایدیوپاتیک
وقتی بی علت مشخصی حتی بدون وجود مشکلات زمینهای یا اختلال قاعدگی باز هم خانمی دچار پر مویی یا همان هیرسوتیسم میشود به آن پررویی نامعلوم یا هیرسوتیسم ایدیوپاتیک میگویند.
درمان هیرسوتیسم در زنان
برای درمان هیرسوتیسم در زنان پزشک می تواند از یک روش یا ترکیب چند روش استفاده کند. به طور کلی می توان با استفاده از درمانهای پزشکی علائم هیرسوتیسم را کنترل کرد. پزشک با توجه به علت هیرسوتیسم، می تواند از دارو درمانی استفاده کند.
درمان دارویی هیرسوتیسم
توجه داشته باشید که این داروها باید توسط پزشک تجویز شوند و زیر نظر او مصرف گردند. در ادامه داروهایی رایجی که برای درمان هیرسوتیسم تجویز می شوند، را معرفی می کنیم:
اسپیرونولاکتون برای درمان هیرسوتیسم
اسپیرونولاکتون با کاهش تولید آندروژنها و مسدود کردن گیرندههای آندروژن در فولیکولهای مو در برابر آندروژنها، محافظت می کنند و از اعمال اثر آندروژنها بر رشد مو جلوگیری می کند. اثربخشی اسپیرونولاکتون در کاهش رشد موهای زائد معمولا تدریجی است و بعد از چند ماه خود را نشان می دهد.
فیناستراید برای درمان هیرسوتیسم
فیناستراید داروی دیگری است که برای درمان هیرسوتیسم استفاده می شود. این دارو نیز با با مسدود کردن اثرات هورمونهای مردانه از رشد موهای زائد جلوگیری می کند. با این حال FDA آمریکا، در حال حاضر استفاده از فیناستراید را برای درمان هیرسوتیسم تایید نکرده است.
قرص سیپروترون کامپاند برای هیرسوتیسم
سیپروترون کامپاند یک داروی هورمونی است که حاوی یک ضد آندروژن قوی و یک استروژن است. این دارو با کاهش سطح و مسدود کردن اثر هورمونهای مردانه در بدن، مستقیما به کاهش رشد موهای زائد، بهبود آکنه و تنظیم قاعدگی کمک می کند.
فلوتامید در درمان هیرسوتیسم
فلوتامید یک ضد آندروژن غیر استروئیدی است و می تواند به گیرندههای آندروژن متصل شود و با جلوگیری از اتصال آندروژنها به این گیرندهها، اثرات بیولوژیکی آنها را مهار کند. این مکانیسم عمل، فلوتامید را در درمان هیرسوتیسم در زنان، موثر می سازد.
متفورمین برای درمان هیرسوتیسم
هیرسوتیسم یکی از علائم شایع سندرم تخمدان پلیکیستیک است. متفورمین نیز برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک تجویز می شود. متفورمین با کاهش سطح آندروژنها به طور غیر مستقیم به بهبود هیرسوتیسم در زنان مبتلا به PCOS کمک می کند.
قرص ویتاگنوس برای پرمویی
ویتاگنوس، داروی گیاهی است که از گیاه پنج انگشت ساخته شده است و با تنظیم هورمونهای زنان می تواند به بهبود هیرسوتیسم ناشی از عدم تعادل هورمونی، بهویژه در مواردی که ناشی از سندرم تخمدان پلیکیستیک است کمک کند. این دارو می تواند سطح هورمونهایی مانند تستوسترون را متعادل کند. توجه داشته باشید که استفاده از این دارو نیز باید زیر نظر پزشک باشد.
روشهای از بین بردن موهای زائد در درمان هیرسوتیسم
اگر پس از ابتلا به هیرسوتیسم، با موهای بسیار ضخیم مواجه شدهاید و پس کنترل بیماری به دنبال از بین بردن موهای زائد رشد کرده هستید، ما به شما استفاده از روشهای زیر را پیشنهاد می کنیم:
لیزر موهای زائد برای درمان هیرسوتیسم
لیزر موهای زائد بهترین روش برای از بین بردن موهای زائد ناشی از هیرسوتیسم است. در این روش اشعه لیزر با طول موج مشخص به سمت فولیکولهای مو ساطع می شود. ملانین موجود در مو، انرژی نور لیزر را جذب و آن را به گرما تبدیل میکند. این گرما فولیکول مو را تخریب یا ضعیف می کند و توانایی آن را برای تولید موهای جدید را از بین می برد. لیزر موهای زائد در چندین جلسه انجام می شود و به طور طولانی مدت رشد موها را متوقف می کند.
اپلاسیون در درمان هیرسوتیسم
یکی دیگر از روشهایی که می توانید از آن برای زودن موهای زائد ناشی از هیرسوتیسم استفاده کنید، اپلاسیون است. در این روش، موم روی پوست کشیده می شود و پس از چسبیدن به موها، با یک حرکت سریع و ناگهانی در خلاف جهت رویش مو از روی پوست کنده می شود. این کار باعث می شود موها از ریشه کنده شوند و در نتیجه، پوست تا چند هفته صاف و بدون مو باقی بماند.
الکترولیز برای درمان هیرسوتیسم
اگر موها ملانین خود را از دست داده باشند و ملانینی وجود نداشته باشد که اشعه لیزر را به خود جلب کند، عملا استفاده از روش لیزر برای حذف دائمی موهای زائد بی اثر خواهد. به همین دلیل از الکترولیز موهای زائد و سفید برای درمان استفاده میشود. در این روش انرژی الکتریکی خفیف باعث تخریب فولیکولهای مو می شود.
کرم موبر در درمان هیرسوتیسم
استفاده از کرم موبر روش سریع دیگری برای از بین موهای زائد است. این کرمها حاوی مواد شیمیایی قلیایی هستند که با تجزیه پروتئین و کراتین موجود در ساختار مو عمل می کنند و موها را از ساقه قطع می کنند. برخلاف اپیلاسیون که مو را از ریشه می کشد، کرم موبر، مو را به صورت شیمیایی از بین می برد.
درمان هیرسوتیسم در طب سنتی
عبارتند از:
- استرس خود را کنترل کنید.
- به طور منظم حداقل امکان روزانه ورزش کنید.
- از مصرف دخانیات خودداری کنید.
- از مصرف غذاهای فرآوری شده پرهیز کنید.
- در صورتی که اضافه وزن دارید، وزن خود را کاهش دهید.
- از گیاهان دارویی نظیر رازیانه، شیرین بیان، مرزنجوش و نخل ارهای استفاده کنید.
تشخیص هیرسوتیسم
برای تشخیص هیرسوتیسم نیاز است که به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید. پزشک برای اینکه متوجه شود شما به این بیماری مبتلا هستید، ابتدا از شما شرح حال می گیرد. در صورتی که علائمی مانند بم شدن صدا و طاسی سر داشته باشید، برای شما آزمایش خون تجویز می کند و در آن سطح هورمونهای آندروژن مانند تستوسترون را بررسی می کند. همچنین در مواردی ممکن است که سونوگرافی تجویز کند.
چه زمانی برای هیرسوتیسم به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر می خواهید بدانید چه زمانی باید برای درمان این عارضه به پزشک مراجعه کنید، باید بگوییم زمانی که این علائم را مشاهده کردید، توصیه می کنیم که به مطب پزشک مراجعه کنید:
- بم و مردانه شدن صدا.
- آکنه شدید.
- کاهش سایز پستان.
- بزرگ شدن کلیتوریس.
- رشد بیش از ناگهانی و سریع موهای تیره و ضخیم در نواحی چانه، سینه، شکم، کمر و رانها.
- و غیره
درمان خانگی هیرسوتیسم
روشهای خانگی می توانند به مدیریت هیرسوتیسم کمک کنند، اما توجه داشته باشید که این درمانها نمی توانند با درمانهای دارویی برابری کنند و قبل از استفاده از درمانهای خانگی نیز باید با پزشک مشورت کنید و از مصرف خودسرانه آنها اکیدا خودداری کنید. این روش ها عبارتند از:
- چای سبز
نوشیدن چای سبز در روز می تواند به کاهش سطح تستوسترون کمک کند. خواص ضد آندروژنی برخی گیاهان مانند نعنا می تواند اثرات موثری در پرمویی زنان بگذارد.
- گیاه پنج انگشت
گیاه پنج انگشت می تواند با تنظیم سطح استروژن و پروژسترون برای هیرسوتیسم مفید واقع شود. گیاه پنج انگشت به صورت دمنوش، عصاره، قرص و کپسول برای هیرسوتیسم قابل استفاده است.
- جوشانده رازیانه
رازیانه نیز مانند پنج انگشت، یکی از گیاهان دارویی است که تنظیم هورمونها و کاهش هیرسوتیسم مورد استفاده قرار گیرد. رازیانه به دلیل داشتن ترکیبات فیتواستروژنی به تعادل هورمونی در بدن کمک می کنند.
- گیاه نخل ارهای
گیاه نخل ارهای با مهار آنزیمهای موثر بر هورمونهای مردانه مانند تستوسترون، می تواند به کاهش رشد موهای زائد در بیماری هیرسوتیسم کمک کند. گیاه نخل ارهای به صورت کرمهای موضعی و کپسول موجود می باشد.
- مخلوط شیرین بیان و چای سفید
ترکیب این دو گیاه نیز میتواند به کاهش هورمونهای مردانه و کنترل هیرسوتیسم کمک کند. برای تهیه دمنوش شیرین بیان و چای سفید، ۱ قاشق چای خوری ریشه شیرین بیان خرد شده و ۲ قاشق چایخوری چای سفید را در یک فنجان بریزید، سپس آب جوش را اضافه کرده و ۵ تا ۱۰ دقیقه دم کنید.
- مرزنجوش
مرزنجوش نیز میتواند در تنظیم قاعدگی و هورمونهای مردانه که می تواند برای درمان هیرسوتیسم مفید واقع شود، قرار میگیرد. برای تهیه دمنوش مرزنجوش یک قاشق چای خوری برگ خشک مرزنجوش را با یک فنجان آب جوش مخلوط کنید.
- قارچ ریشی
قارچ ریشی ممکن است با کاهش سطح آندروژنها از طریق مهار آنزیم 5-آلفا ردوکتاز به بهبود هیرسوتیسم کمک کند.
- تخم کتان
تخم کتان نیز می تواند با کاهش سطح آندروژنها به بهبود هیرسوتیسم، بهویژه در افراد مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک کمک کند. برای استفاده از تخم کتان برای هیرسوتیسم توصیه می کنیم 1 تا 2 قاشق غذاخوری تخم کتان آسیاب شده همراه با ماست، اسموتی یا سالاد مصرف کنید.
- زردچوبه و پاپایا
با استفاده از زردچوبه و پاپایا می توان یک خمیر ساخت که با استفاده موضعی از آن، رشد موهای زائد را ضعیفتر نمود. برای تهیه خمیر تضعیفکننده موهای زائد، پاپایای خام را پوره کرده و با پودر زردچوبه مخلوط کنید. این خمیر را روی ناحیه مورد نظر ماساژ داده و پس از ۱۵تا۲۰ دقیقه بشویید.
مقررات رژیم غذایی در کنترل هیرسوتیسم
رژیم غذایی می تواند در تشدید و کنترل هیرسوتیسم موثر واقع شود. به همین دلیل اگر با این بیماری دست و پنجه نرم می کنید، توصیه می کنیم که در رژیم غذایی خود تغییراتی ایجاد کنید و از رژیم غذایی زیر پیروی کنید:
- مصرف قندهای تصفیه شده را به حداقل برسانید.
- در رژیم غذایی خود از میوهها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، آجیل و دانهها استفاده کنید.
- در رژیم غذایی خود از چربیهای سالم مانند روغن زیتون استفاده کنید.
- مصرف گوشت قرمز را کاهش دهید.
- از پروتئین مواد پروتئینی مانند مرغ و ماهی استفاده کنید.
- مصرف لبنیات پرچرب را کاهش دهید.
- نوشیدن آب را فراموش نکنید.
هیرسوتیسم و ازدواج
اگر قصد ازدواج دارید و واهمه دارید که این بیماری اثرات منفی بر روی رابطه و ازدواج شما بگذارد، باید بگوییم علائم درونی هیرسوتیسم با استفاده از دارو قابل کنترل است و اگر نگران ظاهر خود هستید، می توانید موهای زائد ناشی از هیرسوتیسم، در هر نقطه از بدن خود مانند چانه را با استفاده از روش لیزر موهای زائد صورت از بین ببرید. هیرسوتیسم یک بیماری قابل مدیریت است و نباید مانعی برای یک زندگی مشترک موفق یا کاهش اعتماد به نفس شما باشد.
هیرسوتیسم در مردان
هیرسوتیسم در مردان نیز می تواند رخ دهد، اما این بیماری عمدتا در زنها نسبت داده می شود؛ زیرا نشانهای از افزایش هورمونهای مردانه در بدن زنان می باشد. با این وجود افزایش غیرطبیعی آندروژنها می تواند در بدن مردان باعث هیرسوتیسم شود. برای تشخیص در مردان می توان نشانههای دیگری مانند تغییر صدا، آکنه یا طاسی را بررسی نمود.
پیشگیری از هیرسوتیسم چگونه است؟
هیرسوتیسم به طور کامل قابل پیشگیری نیست، به خصوص اگر ریشه ژنتیکی داشته باشد یا ناشی از بیماریهای زمینهای مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) باشد. با این وجود می توانید از اقدامات پیشگیرانه زیر استفاده کنید:
- وزن خود را متناسب نگه دارید.
- ورزش به تنظیم هورمونها و کاهش وزن کمک می کند، انجام آن را فراموش نکنید.
- رژیم غذایی غنی از سبزیجات، میوهها و پروتئینهای کمچرب داشته باشید.
- مصرف قند و کربوهیدراتهای تصفیه شده را کاهش دهید.
- با چکاب منظم وضعیت هورمونی خود را بررسی کنید.
سوالات متداول
هیرسوتیسم باعث نازایی می شود؟
خیر، هیرسوتیسم باعث نازایی نمی شود. با این حال سندرم تخمدان پلیکیستیک که می تواند باعث هیرسوتیسم شود، می تواند بر روی قدرت باروری تاثیر بگذارد.
آیا هیرسوتیسم برای همیشه قابل درمان است؟
پزشکان معتقد هستند که با استفاده از دارو این بیماری کنترل می شود و با قطع داروها احتمال بازگشت علائم و رشد مجدد موهای زائد وجود دارد.
آیا هیرسوتیسم با افزایش سن بدتر می شود؟
بله، هیرسوتیسم می تواند با افزایش سن، به خصوص پس از یائسگی، بدتر شود. این امر به دلیل تغییرات هورمونی در بدن زنان اتفاق می افتد.
آیا هیرسوتیسم همیشه به معنای PCOS است؟
خیر، هیرسوتیسم همیشه به معنای PCOS نیست. در حالی که سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) شایعترین علت هیرسوتیسم است، دلایل دیگری مانند مشکلات غدد فوق کلیوی، تومورها و مصرف برخی داروها نیز میتوانند باعث آن شوند.
آیا آنتی آندروژن ها بی خطر هستند؟
آنتی آندروژنها در صورت استفاده صحیح و تحت نظر پزشک معمولا بی خطر هستند، اما می توانند عوارض جانبی مختلفی از جمله مشکلات کبدی، گرگرفتگی، کاهش میل جنسی و پوکی استخوان داشته باشند.
درمان قطعی هیرسوتیسم در زنان چیست؟
درمان قطعی برای هیرسوتیسم وجود ندارد، اما با روشهای پزشکی می توان آن را کنترل کرد.
پرمویی ارثی است؟
بله، هیرسوتیسم می تواند زمینه ارثی داشته باشد.
چه دارویی باعث کم شدن موهای زائد می شود؟
برای کاهش موهای زائد در زنان داروهای ضد آندروژن مانند اسپیرونولاکتون تجویز می شود.
چه مدت طول میکشد تا نتایج درمان هیرسوتیسم مشاهده شود؟
نتایج درمان هیرسوتیسم با دارو، معمولا پس از 6 تا 9 ماه خود را نشان می دهد. اگر از ظاهر موهای زائد خود رنج می برید، می توانید آن را با استفاده از روشهای سریع مانند لیزر فول بادی از بین ببرید.
آیا تغییر سبک زندگی می تواند به کنترل هیرسوتیسم کمک کند؟
بله، تغییر سبک زندگی میتواند به کنترل هیرسوتیسم کمک کند، به ویژه اگر اضافه وزن یا سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) عامل آن باشد. کاهش وزن از طریق رژیم غذایی سالم و ورزش منظم می تواند به بهبود تعادل هورمونی و کاهش رشد موهای زائد کمک کند.
آیا استرس می تواند هیرسوتیسم را بدتر کند؟
بله، استرس می تواند این پرمویی را بدتر کند. استرس مزمن باعث افزایش سطح هورمون کورتیزول می شود که می تواند بر سایر هورمونها، از جمله آندروژنها تاثیر بگذارد و منجر به تشدید هیرسوتیسم شود.
درمان هیرسوتیسم در تهران
شما میتوانید برای درمان هیرسوتیسم یا پر مویی خود توسط پزشک متخصص و انجام کلیه خدمات زیبایی از جمله تزریق چربی مانند تزریق چربی به شقیقه، انجام هایفوتراپی مانند، هایفوتراپی دور چشم و سایر خدمات پوست و زیبایی به کلینیک تخصصی پوست و مو دکتر میر احد موسوی مراجعه کنید.
